Brykczyński Józef (1797–1823), literat. Urodził się w Ossie pow. opoczyńskiego, z ojca Antoniego, szambelana Stanisława Augusta, posła na sejm w r. 1818, i jego pierwszej żony, z domu Karśnickiej. Nauki pobierał w zakładzie oo. pijarów na Żoliborzu, dziewięciokrotnie mianowany »księciem młodzieży« (princeps iuventutis), który to tytuł współuczniowie przyznawali najlepszemu wśród siebie. W r. 1817 ukończył wydział prawa na Uniwersytecie Warszawskim i został sekretarzem Komisji dla uregulowania handlu i żeglugi. Dnia 21 I 1817 został mianowany kawalerem orderu św. Stanisława. Należał do loży masońskiej Braci Polaków Zjednoczonych jako członek czynny i zastępca mówcy. Równocześnie był wraz z Kicińskim i Morawskim współredaktorem »Tygodnika Warszawskiego«, a potem »Kroniki«, oraz brał żywy udział w ówczesnym ruchu literackim. W r. 1820 wyjechał do Włoch, co upamiętnił K. Brodziński w swym wierszu »Do J. B. jadącego do Włoch«. Tam, gdy wybuchła rewolucja w Neapolu, chcąc walczyć w obronie wolności ludów, wsiadł w Livorno na statek, by dostać się do Neapolu, jednak statek, pędzony przez dwa tygodnie burzą, wylądował nie w Neapolu lecz w Genui. Tymczasem Austria wypowiedziała wojnę Neapolowi i zakazała wydawania paszportów do tego kraju. B. udał się w podróż do Francji i Anglii. Ponieważ do kraju doszły wieści o jego przekonaniach wolnościowych, którym dawał wyraz we Włoszech, policja wydała zarządzenia, które równały się zakazowi powrotu do Polski. Zamieszkał więc w Paryżu, gdzie umarł w kwietniu 1823 r. Został pochowany na cmentarzu Père Lachaise. Utworem jego jest Kantata na obchód uroczystości przez Wielki Wschód Polski pod sterem Wielkiego Mistrza, Br. Stanisława Potockiego, odbytej, z powodu zaprowadzenia w Świątyni prac Wolno-Mularskich portretu Najjaśniejszego Aleksandra I, Cesarza Wszech Rosji, Króla Polskiego, przez Braci Polaków Zjednoczonych wystawionego, śpiewana dnia 18 miesiąca VI r. s. p. 5819, czyli ery zwyczajnej dnia 18 sierpnia 1819 r. Wiersz Br. J. B., tejże harmonia Br. Józefa Elznera. Wydał też przekład z jęz. franc. »Pieniaczy« (Les Plaideurs) Racine’a. W rękopisie zostały przekłady z Osjana. Na język franc. przełożył »Barbarę« Felińskiego. Jego pióra są liczne artykuły w pismach periodycznych: »Tygodniku Warszawskim«, »Kronice«, »Wandzie« z l. 1817, 1818, 1819.

Boniecki; Niesiecki; Uruski; Łodzia-Czarniecki, 310; Herbarz urzędowy rodzin szlacheckich Królestwa Polskiego, 1853; Dmochowski, Wspomnienia, P. 1887, II 84 i nn.; Konopacki, Pamiętniki, W. 1899 II 52–6, 127, 128, 137; Brodziński, Dzieła, P. 1872, I 211; Łoza, Kawalerowie orderu św. Stanisława, 1816–29 I XII, 1930 XI; »Mies. Herald.« X 45; Estreicher, I 158, 490; IV 25; W. Enc. Il.; »Tyg. Powszechny« 1877, nr 52 i 1878, nr 1 i 2; Chodźko, Rękopis w Arch. Raperswilskim 4/1, 8.

Maria Brykczyńska